ارزیابی کیفیت و وزندهی منابع تأمین انرژی تجدیدپذیر در ساختمانهای کشاورزی با رویکرد بازارمحور
موضوع: سیستم مدیریت انرژی و کربن (کربن زدایی و رد پای کربن)
نویسندگان: احمد فضلی, حسین مبلی, شاهین رفیعی, مجید خانعلی,
کد مقاله: EFAB015831209
نوع ارائه مقاله: سخنرانی
ارائه دهنده: احمد فضلی
متن چکیده:چکیده :rnگذار به سمت ساختمانهای با تراز انرژی خالص صفر در بخش کشاورزی، مستلزم استفاده از راهکارهایی فراتر از تولید صرف انرژی در محل است. در بسیاری از کاربردهای کشاورزی، از جمله مرغداریها، گلخانهها، سردخانهها و مزارع آبزیپروری، الگوی مصرف انرژی پیوسته و حساس بوده و اتکای کامل به سامانههای تولید در محل بهتنهایی پاسخگوی نیازهای فنی و اقتصادی نیست. از اینرو، ترکیب منابع مختلف تأمین انرژی تجدیدپذیر، شامل تولید در محل، قرارداد خرید برق تجدیدپذیر و گواهیهای انرژی تجدیدپذیر، میتواند به عنوان یک راهبرد بازارمحور برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای مورد توجه قرار گیرد. با این حال، همه این ابزارها از نظر کیفیت زیستمحیطی و اثر واقعی بر کاهش انتشار یکسان نیستند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کیفیت منابع تأمین انرژی تجدیدپذیر و تعیین وزن بهینه آنها، چارچوبی مبتنی بر پنج معیار اصلی شامل کاهش واقعی انتشار، اضافیت، ردیابی، تطابق زمانی و نزدیکی جغرافیایی ارائه میکند. در این چارچوب، از وزندهی آنتروپی شانون برای تعیین اهمیت نسبی معیارها استفاده شده و یک مدل بهینهسازی برای انتخاب ترکیب مطلوب منابع توسعه داده شده است. نتایج مثال عددی نشان میدهد که رویکرد پیشنهادی میتواند به کاهش معنادار انتشار و بهبود کیفیت تصمیمگیری در طراحی سامانههای انرژی ساختمانهای کشاورزی منجر شود. این یافتهها نشان میدهند که ارزیابی صرفاً کمیِ انرژی تجدیدپذیر کافی نیست و باید کیفیت منبع نیز در تحلیلهای کربنزدایی لحاظ شود (IPCC, 2023; IEA, 2023).rnتأمین پایدار انرژی در ساختمانهای کشاورزی، یکی از چالشهای روبهرشد در جهان است، زیرا این ساختمانها دارای الگوی مصرف یکنواخت، پیوسته و حساس هستند. کاربریهایی مانند مرغداری، گلخانه و سردخانه بهگونهای طراحی شدهاند که حتی اختلال چندساعته در تأمین انرژی میتواند خسارتهای اقتصادی، زیستی و محیطزیستی قابلتوجهی ایجاد کند. حرکت جهانی به سمت سامانههای انرژی کمکربن و تحقق هدف «تراز خالص انرژی صفر» () لزوم استفاده گسترده از منابع انرژی تجدیدپذیر را برجسته کرده است. اما تجربه عملی نشان میدهد که دستیابی به تأمین ۱۰۰ درصدی انرژی از منابع تجدیدپذیر، تنها با تکیه بر ظرفیت تولید در محل امکانپذیر نیست و یک رویکرد ترکیبی و بازارمحور ضروری است.rnدر اقلیمهای گرم و آفتابی، مانند مناطق خشک و نیمهخشک، پتانسیل تولید خورشیدی بالا است. در چنین شرایطی امکان تأمین بخش بزرگی از انرژی از طریق سیستمهای خورشیدی وجود دارد. اما در اقلیمهای سرد، مصرف انرژی گرمایشی در زمستان به شدت افزایش مییابد و تولید خورشیدی نیز کاهش پیدا میکندیکی از مهمترین دلایل استفاده از رویکرد ترکیبی، تفاوت اقلیمها است. تولید و مصرف انرژی در مرغداریها به شدت تحت تأثیر شرایط اقلیمی قرار دارد.rn.برای مثال فرض کنیم یک مرغداری در منطقهای معتدل سالانه 500 مگاوات ساعت برق مصرف میکند. اگر نیروگاه خورشیدی نصب شده 300 مگاوات ساعت برق تولید کند، هنوز 200 مگاوات ساعت کسری انرژی وجود دارد که باید از طریق سایر روشها تأمین شود.در مقابل، در یک منطقه سرد ممکن است مصرف زمستانی افزایش یافته و مصرف سالانه به 650 مگاوات ساعت برسد. در چنین شرایطی حتی با همان نیروگاه خورشیدی، سهم تولید محلی به حدود 46 درصد کاهش مییابد.rnاین تفاوتها نشان میدهد که الزام تأمین صد درصد انرژی از منابع در محل ممکن است برای بسیاری از مزارع غیرعملی یا بسیار پرهزینه باشد.در این مقاله، ابتدا شیوههای مختلف تأمین انرژی تجدیدپذیر شامل تولید در محل ، قرارداد خرید برق تجدیدپذیر (PPA) و گواهیهای انرژی تجدیدپذیر (REC) معرفی و تحلیل میشوند. سپس یک چارچوب جامع برای ارزیابی کیفیت این منابع با عنوان AMNZEI شامل معیارهای «کاهش واقعی انتشار کربن»، «اضافیت»، «قابلیت ردیابی»، «تطابق زمانی» و «نزدیکی جغرافیایی» تشریح میشود. در ادامه، یک مدل ریاضی مبتنی بر روش حداقل مربعات ارائه میگردد که میتواند وزن بهینه هر منبع را در ترکیب نهایی تأمین انرژی تعیین کند. این مدل با اعمال قیودی همچون نرمالسازی وزنها، حفظ ترتیب ترجیح منابع و حداقل سهم منابع با کیفیت پایینتر تکمیل شده است.rnترکیب نتایج نشان میدهد که انتخاب منبع تأمین انرژی تجدیدپذیر نمیتواند صرفاً مبتنیبر ظرفیت تولید یا قیمت باشد. بلکه کیفیت انرژی باید تعیینکننده باشد. مدل ارائهشده این امکان را فراهم میکند که تصمیمگیری بر مبنای معیارهای واقعیتر انجام شود. نتایج نشان داد که تولید در محل، با وجود هزینه اولیه بیشتر، از نظر کیفیت انرژی پاک، بهترین گزینه است. PPA جایگاه دوم را دارد و REC به دلیل فاصله زیاد با مصرف و ارزش کربنی محدود، در پایینترین سطح قرار میگیرد.rn